Onder de werkbank in het schuurtje vonden ze later een half afgewerkt houten trapje. De randen waren al geschuurd.
Marieke streek met haar hand over de bovenste trede.
Haar vader had gezien dat Boris moeilijker in de auto kwam. Hij had er alleen niets over verteld.
Bij de uitvaart bleef Boris thuis bij Ria.
Marieke had even overwogen hem mee te nemen, maar een volle ruimte en uren wachten zouden hem weinig goeddoen. Ze legde voor vertrek de handschoen op zijn kleed.
Toen ze thuiskwam, had hij die tussen zijn voorpoten liggen.
Voor het eerst die week kwam hij haar in de gang tegemoet.
Daarna begon het gewone werk weer.
Boris at beter, maar bleef onrustig wanneer Marieke haar tas pakte. Met hulp van de dierenarts bouwde ze het alleen blijven rustig op. Soms ging ze drie minuten naar buiten en stond ze vervolgens op de stoep op haar telefoon te kijken, alleen om niet te vroeg terug te gaan.
Op een ochtend kwam ze binnen en vond hem slapend.
Ze bleef met haar jas aan in de gang staan, bang hem wakker te maken.
Andere dagen ging het minder goed. Eén keer plaste hij bij de achterdeur terwijl Marieke langer werkte dan afgesproken.
‘Verdorie, Boris.’
Hij dook een beetje in elkaar.
Ze zag het en zweeg.
Daarna maakte ze de vloer schoon en belde ze haar leidinggevende om haar werktijden opnieuw te bespreken.
Niet alles kon worden aangepast. Ze moest keuzes maken, afspraken regelen en soms hulp vragen terwijl ze liever zei dat het wel ging.
Die woorden herkende ze inmiddels.
Na drie weken kwam Erik langs. Hij had vooraf gebeld of het uitkwam en bracht het riempje terug dat Marieke bij de dierenarts had laten liggen en dat via Anja bij hem terechtgekomen was.
Boris stond op toen hij zijn stem hoorde.
‘Hé, kerel.’
Erik hurkte in de gang. Boris besnuffelde zijn hand en liep daarna naar de keuken.
‘Hij hoopt dat je iets bij je hebt,’ zei Marieke.
‘Dat is beter dan de vorige keer.’
Ze schonk koffie in. Op de vensterbank stond nu een foto van Joop met Boris, gemaakt tijdens een wandeling. Joop keek niet naar de camera. Hij probeerde iets uit Boris’ bek te halen.
‘Een boterham,’ zei Marieke toen Erik ernaar keek. ‘Van een visser gepikt. Papa beweerde dat hij hem gevonden had.’
Erik glimlachte.
Bij zijn vertrek pakte Boris zijn zachte speelgoedbeest uit de mand en bracht het tot halverwege de gang.
Hij legde het voor Eriks voeten neer.
Marieke had hem dat sinds zijn komst nog niet zien doen.
Een maand later werd Joops huis leeggemaakt.
Marieke nam de keukenstoel mee, de voerbus en het houten opstapje, dat Ria’s man had afgemaakt. De grote fauteuil paste niet in haar woonkamer.
Ze voelde zich schuldig toen de kringloop hem kwam ophalen.
Die avond schoof Boris zijn kleed van naast de kast naar de plek tussen de bank en de keuken.
Hij draaide drie keer rond en ging liggen.
Marieke liet het daar liggen.
Het moeilijkste bleef de auto.
Boris wilde er wel naartoe, maar verstijfde zodra het portier openging. Voor noodzakelijke ritten hadden ze hem voorzichtig geholpen; daarna stond hij telkens nog lang te hijgen.
Nu liet Marieke hem op rustige middagen alleen even snuffelen. Ze legde zijn kleed op de achterbank en ging zelf naast de open deur zitten.
De handschoen lag er ook.
De eerste keer bleven zijn voorpoten op het opstapje staan.
De tweede keer klom hij erin en wilde meteen weer naar buiten.
Marieke liet hem.
Pas weken later reed ze met Ria en Boris een klein rondje. Bij thuiskomst bleef ze zitten tot zijn ademhaling rustiger werd.
Daarna pakte ze haar tas.
‘Zo, Boor. We gaan.’
Hij keek naar haar.
‘Ik ben klaar.’
Hij stapte via het houten trapje naar buiten en liep naar de voordeur.
Marieke bleef even naast de auto staan. Toen volgde ze hem.
In het voorjaar nam ze hem mee naar het graf van haar vader.
Boris snuffelde langs de rand van het pad en ging naast haar zitten toen ze de bloemen neerzette. Na een paar minuten stond hij weer op. Ergens achter de heg liep een hond.
‘Ja,’ zei Marieke. ‘We gaan zo.’
Thuis kreeg hij zijn eten. Zij warmde soep op en belde Ria om te vragen of ze zondag mee wilde wandelen.
Boris sliep inmiddels meestal door. Soms stond hij nog bij de voordeur wanneer beneden in de straat een zware motor klonk. Dan wachtte Marieke tot hij zich omdraaide.
De handschoen lag nog op zijn kleed. Het losse stiksel was verder losgeraakt en één vinger was plat gekauwd.
Ze had hem een keer willen opbergen, samen met de andere spullen van haar vader. Boris had hem uit de doos gehaald en terug naar zijn plek gebracht.
Daarna had ze hem laten liggen.
Die avond schoof Boris de oude handschoen onder zijn kin en viel in slaap terwijl Marieke in de keuken haar sleutels neerlegde.
